Abstrak
Cerita Inang Simatua karya Henri Batubara menghadirkan konflik rumah tangga antara Minar dan ibu mertuanya, Bu Cokro, yang berkembang melalui benturan budaya Batak–Jawa serta tekanan sosial. Penelitian ini menganalisis dinamika psikologis tokoh melalui teori psikoanalisis Freud (id, ego, superego) dan dikaitkan dengan perspektif sosi-sastra. Analisis menunjukkan bahwa tekanan adat, norma keluarga, dan dominasi figur ibu mertua memengaruhi ketegangan batin Minar. Perubahan sikap Bu Cokro menjadi kunci penyelesaian konflik ketika ia mulai menyeimbangkan dorongan emosional dengan nilai moral dan realitas sosial.
Kata Kunci: Inang Simatua, psikoanalisis, id, ego, superego, sosi-sastra.
Pendahuluan
Cerita ini menggambarkan pergulatan seorang perempuan Batak bernama Minar yang harus menyesuaikan diri dalam keluarga Jawa. Ketegangan antara Minar dan Bu Cokro menciptakan dinamika psikologis yang menarik untuk dikaji.
Rumusan Masalah
1.Bagaimana konflik psikologis Minar tercermin melalui id, ego, dan superego?
2.Bagaimana hubungan Minar dan Bu Cokro dipengaruhi budaya?
3.Bagaimana struktur id, ego, dan superego memengaruhi penyelesaian konflik?
Isi Pembahasan
1.Id Minar dan Bu Cokro menggambarkan dorongan emosional dasar yang memicu konflik.
2.Ego bekerja sebagai penyeimbang antara dorongan pribadi dan realitas sosial.
3.Superego dipengaruhi adat Batak–Jawa dan ekspektasi sosial yang memperkuat tekanan batin.
4.Konflik dibentuk oleh benturan budaya serta struktur kepribadian.
5.Penyelesaian muncul saat terjadi keseimbangan antara dorongan emosional dan nilai moral.
Isi Cerita
Inang Simatua
Henri Batubara
“ISE ma ulaning parompuan na dumenggan paruntunganna di portibi on?”
Sungkun-sungkun on ma pamuhai ni jamita sian Pandita Bastian. Dua taon naung salpu ma i. Si Minar na imbaru muli dope, pengantin baru, ndang hea boi lupa di sungkun-sungkun na hira huling-hulingansa i, alai tutu mansai ringkot rimang- rimangon. Songon i do ra nang angka ruas na asing, ai mareak sude do tarhatotong dibahen sungkun-sungkun i. Marsilonging ma.
“Parompuan na maruntung i … i ma si Hawa, tunggane boru ni si Adam!” ninna Pandita Bastian mangalusi sandiri.
Manigor guntur ma ruas na sanga mauhom nangkin. Hira marribu harinuan habang humaliang asarna.
“Boasa si Hawa?” disungkun Pandita i muse. Mulak hohom.
“Ala so adong inang simatuana!” padua halihon dialusi Pandita sandiri sungkun-sungkunna.
Engkel naung tarorom nangkin, songgot ma muse mapultak. Targaletgot dihilala be, terkecoh. Ai ianggo di roha ni gumodang ruas, si Maria do, inang ni Jesus. Nian ndang pintor jaloon boti pandapot ni pandita i, boi do juaon. Alai marnida angka na masa, adong do tingkosna. Ai godang do masa ndang denggan parsaoran ni parumaen dohot inang simatuana. Ndang marsipalilungan, songon na niadopan ni si Minar sandiri.
Gabe mulak ma parningotan ni si Minar tu pudi, andorang so saut dope ibana tu Mas Yadi. Disura-sura si Minar, ala marasing suku bangsona, Batak tu Jawa. I ma singkam mabarbar na mambahen so denggan parsaoranna tu inang simatuana. Si Minar boru Batak jala sian keluarga sitorop-torop do, haduk roha mandok na pogos. Hape tunggane dolina halak Jawa jala tardok ‘ningrat’ dope. JSian mulana mardongan-dongan dope, sasintongna nunga sai maralo tu roha ni Bu Cokro, inang simatuana.
“Sudah Medan, Batak lagi,” ninna hea habegean martongkar marhusip Mas Yadi dohot inangna di ruang makan. Hape on dope parjolo sahali pajumpang jala dipatandahon. Di pudian di ari, dipasimpul di rohana na dituntun inang i do pagogo soarana, songon na palumbahon na so lomo rohana tu si Minar, warning.
“Begitu antipatinya Ibumu padaku,” ninna si Minar marungut-ungut. Alai mengkel suping sambing do Mas Yadi.
Laos songon i do torus sai murhing bohi ni Bu Cokro on molo pajumpang dohot si Minar na naeng parumaenna i. Anak sasada do Mas Yadi. SMP dope Mas Yadi nunga mabalu inang.
simatua on. Manang aha ma na adong di pingkiranna, ndang muli be. Lalap ma holan pature-ture perusahaanna, perusahaan Batik. Mas Yadi ndang olo karejo di perusahaan ni inangna i, tumagon do ibana karejo di perusahaan asing di Krawang. Asa marsiajar jolo di perusahaan na umbalga, i ma sidalian ni Mas Yadi. Tingkos do i nian, nunga marsingkola S2 antong tu sahat tu Australia, hape tuat tu perusahaan Batik na metmet.
Nunga tangkas na gabe hasosogo si Minar di Bu Cokro na naeng simatuana i. boha ma annon molo saut muli jala ingkon laos sajabu nasida? Ai anak sasada do Mas Yadi jala rap dohot Bu Cokro do tinggal saleleng on. Ndang marhasoan pingkiran ni si Minar, munggil-unggil sai busisaon. Torushonon do manang ndang. Sanga mandele. Alai dapot do diantusi Mas Yadi dokdok ni parungkilon di si Minar.
“Nanti kalau kita menikah, kau biar tetap kerja di Bekasi. Aku kerja di Krawang. Kita akan cari sewa rumah di situ.”
“Berani membantah Ibu nanti?”
Jegean ruang g jala na na bahon
“Ah, membantah ibu bukan soal baru buatku,” mengkel Mas Yadi mangalusi. Toho do, ai boi do talu jugul ni inanta i tu sangkap ni Mas Yadi karejo tu perusahaan ni halak, ndang olo mangurupi inangna di perusahaanna sandiri.
Sai togu do marsihohot Mas Yadi ingkon saut tu si Minar, tongtong ma marsigorgor holong nasida na dua. Rap marjugul nasida nasida patudu tu natorasna be, naung mansai hontot roha nasida marsihaholongan. Songon nidok ni halak, Sidangka ni arirang, na so tupa sirang. Gabe malamot ma roha ni angka natoras nasida na dua.
Songon peamna halak Batak, natoras ni si Minar sandiri pe tontu marpanghirimon do asa halak Batak ma helana. ‘HKBP’ ninna halak. Harus Kristen Batak Pula. Alai moderat do pamingkiranna, ndang pola gabe sipangorai. Ditolopi jala ditumpaki do parbogason ni boruna i. Alai tutu tongon manombo sahit ni among, gabe ndang tarbahen nasida ro sian huta laho mangadopi pamasu-masuon nasida. Amanguda Burhan ma manghasuhuthon di Jakarta, anggi ni among ni si Minar.
“Laho mangadati haduaan, di huta ma tabahen, asa boi dohot hami,” ninna Among ni si Minar martelepon.
Sahat tu naung muli, sai dirimang-rimangi si Minar dope, aha do satingkosna na gabe bonsir ni hasosogo di inang simatuana. langgo di rupa, uli do mangihuthon rata-rata boru Batak. Agia pe hea margait donganna si Ayu tingki rap di salon kecantikan, “Tak udah repot-repot dandan seperti bukan Batak, tetap ketara, Non!”
Sada nari, lihi do pamatang ni si Minar. Jempek. Hape Mas Yadi na ginjang na bolon, gabe songon na teal ma antong idaon molo mardalan rap dohot si Minar. Olat ni abarana do si Minar, agia pe naung dipangke sipatu tingka na timbo. Alai ise huroha na boi mangido asa ditubuhon uli di rupa dohot pamatang? Sude do parompuan manghirim di uli ni rupa, asa marpanait tu roha ni manang ise pe marnida. Ndada holan di pardonganon, mangalului karejo pe nuaeng on nunga dohot uli ni rupa dibereng. Molo naung ingkon songon on bagian, turpuk sian Sitompa Manisia, hahuaon? Operasi plastik?
Nunga tibu sai sungkun-sungkun rohana, aha do na Yadi manodo si Minar ingkon pasautonna. Ndang boru ni marpanait sian dirina na mambahen songon i marjugul Mas diploma tolu do tolapsa. Hape Mas Yadi S2, Magister MMgt sian Melbourne. Ndang na so hea disungkun ibana tu Mas Yadi, alai ndang sombu roha umbege alusna. Gariada tahe, Boru partani-tani do di huta. Kuliah pe olat ni paradongan. hira na so marsitutu do alusna i.
“Biarlah jadi misteri bagimu, Min. Aku kuatir kamu jadi Jupa menjejak bumi kalau diberi tahu,” ninna Mas Yadi tingki i.
, asa boi
i Minar di inang ta boru rap di seperti
“Ollobollo, pintor boha ma huroha golap ni parnidaan ni Mas Yadi on, gabe sai ingkon ahu ditodo?” marhata metmet si Minar.
Hape antong a do si lai ise dohot a, asa lan di dohot agian,
Pinaihut-ihut ma songon aek tu toruan, ninna roha ni si Minar nama. Ai molo didok halak Batak pangalaho ni Mas Yadi on, nilonggi ni lili tinoptop ni porda, sinolo ni panaili tonodo ni roha. Ndang sisungkunon be patangkashon aha manang boasa, sandok ingkon si Minar ma. Pulik sian na balisaon, huhut do las roha ni si Minar. Pos rohana, tontu adong do diida Mas Yadi na denggan sian hadirionna. Aha ma i? Ah, padiar ma Mas Yadi sandiri manulingkiti. Molo tung so olo paboahon, rohana ma disi. Asal ma unang mardua rupa songon bulung ni motung. Unang dompak jolma tundal begu. Unang pangansi.
Parsaripeon ni dua halak na sarongkap, borua dohot baoa, partalian ni dua keluarga do. Arga huting ma i, na so sioruan be, harga mati. I ma angka sipaingot na jinalona sian angka natua-tua, dohot na jinahana sian godang angka buku psikologi parsaripeon. Ndang boi munggil, ndang songon na masa di angka mal. Ninna, Great sales! Argana nasa on, alai adong potongan harga.
anak dohot parumaenna mangkontrak jabu di Bekasi. Alaj Mulana i gasa-gasaon do Bu Cokro umbege sangkap Mas Yadi ma mangadopi i. Marsijugul ma angka sijogal baut. Monang do Mas Yadi, sidalianna – madaohu si Minar mar- angkutan umum sian Pondok Indah karejo tu Bekasi. langgo Mas Yadi sandiri, diparade perusahaan do mobil pangkeonna, sian Bekasi tu Krawang. Saut ma i, mangkontrak jabu si Minar dohot Mas Yadi.
Taon paduahon, ndang dapot dope tanda na mandok denggan daging-na, dililit andor, naeng maranakhon. Dipangido Mas Yadi asa mansadi ma si Minar karejo, asa bulus ma marsihohot pature-ture parsaripeon nasida. Anggiat tumibu dililit andorna.
Dioloi si Minar, atik na malojahu tutu karejo saleleng on. Alai molo ro inang simatuana mandulo nasida, lam risi songon basir di bagas sipatu. Dibollangi sude songon petugas inspeksi, mamareso sian alaman, bilut sahat tu dapur. Angur ni bunga melati sian sanggul ni inanta on pe nunga gabe hira uap ni bunga kamboja di parnianggoan ni si Minar. Tuani do dao marholang jabu inganan nasida, Bekasi dohot Pondok Indah, jadi ndang pola ganup tongkin ro songon musu manurbu.
SADA tingki, dipangido Bu Cokro ma asa mulak Mas Yadi dohot parumaenna tu jabu. Nunga mabalu ibana, nunga lam matua, ndang suman be holan sasadasa di jabu na bolon i. Adong do nian supir dohot pangurupina naung laos mardongansaripe, mandongani disi. Nda tung dos i. Marbonsir ma i sian na dipaboa Mas Yadi, na naeng pinda ibana tu kantor pusat perusahaan di Lebak Bulus.
“Dulu Mas Yadi di Krawang, sekarang mendekat di Lebak Bulus. Dulu Ibu izinkan karena Minar kerja. Sekarang? Mau cari alasan apa lagi?”
Disintakhon panghilalaan ni si Minar. Pintor dijua. Alai tutu do nidok ni simatuana i, ndang adong be sidalian laho manjua. Inange ee, ndang toho be on, sajabu dohot inang simatua?
Ganup ari manipat sadari ma annon marsiberengan. Sai pabondilon ni simatuana i ma annon simalolongna manutungi panghilalaan ni si Minar.
“Ah, aut huboto na gabe songan on, mataut ma huoloi pangidoan ni Mas Yadi asa mansadi sian karejo, sataon dungkon saut,” ninna si Minar marbete-bete. Lumobi nunga sai maos dipatudu simatuana on siholna naeng mangabing pahompu. Lam so sonang be annon panghilalaan ni si Minar, hape dohot do rundut ni pingkiran mambahen lumambat ro na sininta ni roha i.
langgo na sahali on monang ma inang simatua. Ndang adong be sidalian manjua. Si Minar ndang karejo be di Bekasi, Mas Yadi pinda tu Lebak Bulus. Holan on, disolsoli si Minar boasa gabe parjolo tu inangna dipaboa Mas Yadi na naeng pinda ibana, ndang tu si Minar tunggane boruna.
Dipaboa si Minar tu natorasna di huta, na naeng pinda tu jabu ni simatuana. Nian ndang hea dipaboa si Minar boha
Tarjongong Mas Yadi umbegesa. Ditatap pardompakan ni repena i, eee, nunga tarpodom. Ibana sandiri? Marliting mulak-ulak hata ni si Minar onteng di parbinegeanna. Ndang mondok-ondok be.
Sahat naung tarpodom manang ndang, i do pe dihatahon si Minar: Laos so huboto dope mambahen songon imatangkang ho ingkon pasaut ahu! Hape nunga mandok dua taon mardongan saripe.
Diumma Mas Yadi pardompakan ni si Minar, dung i lopak ni simalolongna naung pitpit, huhut diusiphon, “Biarlah itu menjadi misteri buatmu, Say. Supaya kakimu tetap napak ke bumi.”
“Hmmh,” tarbege marhosa lumbang si Minar. Sian nipina, boi do huroha ditangihon hata ni Mas Yadi i
Ro si Risma, boru ni Amanguda Burhan, disorohon martamue di sada arian tingki jam istirahat kantorna. Di kantor do inang simatuana. Longang-longangon ma si Risma ditogihon mamereng-mereng sian alaman jolo sahat tu pudi. Masuk tu ruang keluarga, ruang makan. Ianggo ruang kerja ni inang simatuana, sian duru do dipatudu. Ibana sandiri pe ndang hea barani tusi.
“Tuani ma hape pinda hami tuson, gabe mura-mura hita pajumpang,” ninna si Minar. Ndang pola dao antong kantor parkarejoan ni si Risma tu jabu on.
“Las rohanghu mambege ho marhata Batak. Nunga leleng ndang hubege songon i pangket ni hata Batak. Tanda do ho parhuta-huta…!” pintor mangaljak si Risma huhut mengkel.
marhahak. Ai didanggurhon si Minar bantal karosi tu si
“la ho ndang parhuta-huta huroha,” mengkel nang si Minar.
“Ndang sarupa hita. Marnasib ho puang madabu tu kasur, dapotmu doli-doli Jawa na burju, na mora, parsingkola tinggi …!”
“He he, sipata hudok na oto do i olo tu ahu. Godang ni boru Jawa na sa-level keluargana.”
“Bah, i ma hahomion ni Tuhan i, ndang tardodo hita. Lomo-Na do, ndang lomonta. Bareng ma, hape ia iba nunga sanga leleng laok-lanokon so adong mangaririt. Tuani do mullop Bang Robert, ha ha, pangoli na tarsosak. Ianggo di rupa, nda tung talu ahu tu ho. Parhuta-huta muse.”
“Ho pe parhuta-huta do. Holan manghatai ho, marhata Indonesia, pintor tanda Batak.”
“Ha ha ha, lam ho ma? So pola sanga manghatai nunga tanda …!”
“Wee, simaup on!” didanggurhon si Minar muse sada nari bantal karosi. Rap mengkel ma nasida margak-argak.
“Unang margait torus, ah. Bulan tua nuaeng,” ninna si Minar, taringot hasomalanna molo margait dohot angka donganna tingki karejo dope.
“Ah, kayak hamil aja pakai istilah tua …!” tarsonggot si Risma umbege hatana sandiri. Naeng diorom, nunga sanga habegean.
Targansip pamangan ni si Minar. Si Risma pe songoni. Masalpuhu hatana i: Hamil! Hape sian talipon nantoari nunga dipaboa si Minar, taringot tu hirim marianakhon dohot marpahompu, na mambahen gabe ingkon rap si Minar dohot inang simatuana di jabu on. Inong ee, boasa ma ingkon pulsik hata i sian pamanganhon?
“Mido anju ahu, Min,” ninna si Risma nanget, dihaol boru ni amangtuana i. “Ndang hutuntun …!”
Diunduk si Minar gale. Alai ndang tartambok iluna. Diulakhon si Risma manghaol, gumomos dope. Tarjolma ibana, naung mansai rapu hape hadirion ni si Minar. Apala tarsor mambege hata ‘hamil’, manigor lungun rohana. Mura mandate, manderse. Songon gotilon botik murana marhansit ni roha. On ma hape parungkilan di angka parsaripeon na imbaru. Ianakhon, molo so i – inang simatua.
Rundut songon asar ni sidaodao. Ndang haharharan.
“Boha do ia ahu haduaan dohot Bang Robert?” diultong si Risma hosana. Nunga mardalan proses paradaton laho marulaon pamasu-masuon nasida.
Nunga salpu jam istirahat kantor. Mulak ma. Mamolus ruang tamu, tarbereng si Risma foto resepsi pernikahan ni si Minar dohot Mas Yadi, marpahean adat Jawa. Uli antong marbingkai haomasan. Ditailihon si Risma dompak si Minar.
“Ulina i, ateh. Sakral. Alai tahe, ndang diadathon dope hamu, ateh.”
nasida foto i. Na so tarjua simatuana do ra Mas Yadi umbahen Hmmh, dihindat si Minar abarana. Sian Bekasi do diboan na diloas pajongjong foto i disi.
“Andigan mangadati?”
“Marnida tingki ma, ndang dope. Nunga diantusi ho i,”
Diunduk si Risma nanget, “Anggiat ma salpu sude na tinaonmi. Tangianghon ahu, naeng saut mangihut songon hamu dohot Bang Robert.”
Si Minar di bilutna. Naeng muli ma si Risma. langgo na sahali Nunga mulak si Risma tu kantorna. Dipapodom-podom on, ndang adong sidalian ndang ro natorasna. Ongkosna nunga ditongos Mas Yadi. Alai, di dia ma nasida haduaan marborngin? Nda tung di jabu ni Amanguda natoras ni si Risma. Aha ma dohonon ni jolma i, ai adong apala helana di Jakarta.
Molo dibahen marborngin di hotel, bah, umposa dope. Rehean ni halak ma annon, dipaleas. Hira na so olo targanggu gabe dibahen hira tu panti jompo. Jala tontu, natoras ni si Minar pe nda tung olo di hotel, dadap-dadap ma annon disi ndang diantusi manang boha maminsit an maminsit on. Muse, adong do marpiga-piga godang jabu ni tondongna di Jakarta on. Tumagon do annon di rohana pahembang amak laho modom di jabu ni Amanguda Burhan, anggina.
Sursar pingkiran ni si Minar. Langen-lengen tarbege di duru soara ni mobil. Nunga mulak hape inang simatuana. Hehe ma ibana sian podoman, tumagon ma tu kamar mandi. Maridi aek las, mangarondam. Annon pe haruar molo dung mulak Mas Yadi sian parkarejoanna.
Mulak Mas Yadi sian kantor. Sidung maridi, rap mangan. Alai sai hohom do inang simatuana saleleng di meja makan i.
Si Minar pe gabe dihuntam ma pamanganna. Dungkon
“Maaf, sinetron yang sedang kuikuti sedang seru- serunya,” i ma sidalianna.
Ditatap si Minar dompak tunggane dolina, maneok-neok pamerengna hira siasian.
-podom a saha gkosna aduaan sni si ana di
“Biar aku yang bicara dengan Ibu,” ninna Mas Yadi. “Tenang sajalah.”
Bornginna i, di bilut bariba an, nunga balisaon inang simatua on. Ai ndang toho naeng manonton sinetron ibana. Disura-sura adong na naeng hatahonon ni anak dohot parumaenna, alai manang aha pe i – ndang rade dope rohana umbegesa. Marsogot ma i, manang unang pola dohot parumaen umbegesa.
Hope ggu i si disi on. di aku
Di bilut bariba on, ndang talu gaor ni pingkiran ni si Minar. Nunga mandok dapot tingkina, naeng ro ma natorasna sian huta, hape ndang hantus dope di dia marborngin. langgo manomu tu bandara boi do ibana, martaksi online pe taho. Sada na mambahen pos rohana, mansai hinsa do roha ni Mas Yadi naeng manjangkon simatuana i. Didok ibana, pola naeng parmisi ibana sian kantor asa boi manomu tu lapangan terbang. Alai laos i do mambahen lomos rohana, so tung marsibalik hinsa ni roha ni Mas Yadi dibahen inang simatuana.
Jotjot do habegean boha ragatna gara hamusuon ni inang simatua dohot parumaenna. Alai baliga tu baliga ma i, barita tu barita. Manang film sinetron. Ndada hea dope tangkas diida si Minar jebuna hamusuan songon na di film sinetron i. Gariada, sai manghapian do ibana marnida halak inang simatua dohot parumaen, rampak tusan tuson.
Padua-dua tu pesta, arisan, tu onan, tu mall, dohot angka na asing. Sipata tahe markabaya seragam tu gareja dohot tu pesta.
“Ee, boha ma iba tahe, sambor ni nipinghi …!”
Songon na somal di manogot dung borhat Mas Yadi dohot inang tu kantorna be, pature-ture bilut ma si Minar. Mamareso karejo ni pangurupi manapu – mangepel. Hundul satongkin mamareso hempon atik adong na ringkot. Manonton televisi.
Tep, habegean klakson mobil i inang di jolo ni harbangan. Bah, boasa mulak? Humalaput si Minar manomu tu teras. Nunga ungkap harbangan jala masuk mobil tu garasi.
“Kenapa pulang, Bu?” disungkun si Minar.
“Hayo, kita beres-beres,” dialusi inang simatua so pola dipaso langkana. Lopus tu bilutna.
Longang si Minar, “Aha na masa? Beres-beres boha do? Na muruk do?”
Molo dung songon on ndang diantusi si Minar aha na masa, inganan na dumenggan martabuni, masuk tu kamar. Disi ma ibana marunung-unung, hundul di ginjang podoman. Aha muse na sala hubahen?
Manghuling teleponna, sian Mas Yadi. Tuani ma. “Mas, ada apa ini? Ibu pulang,” disorohon manungkun.
“O ya? Sudah, aku sudah bicara tadi.”
“Bicara apa? Aduuh, aku bingung.”
Ndang sanga dope dialusi, nunga adong manuktuk pintu ni bilut, Simbak pangurupi hape, “Ditunggu ibu.”
“Astaga, dipanggil Ibu. Nanti, nanti telpon lagi.”
Humalaput ma si Minar mandapothon inang simatuana tu alaman pudi. Lomo roha ni inang on hundul disi, atik naeng mangido urupan pature marpigapulu godang ni angrekna.
“Di sini, Kak,” digora pangurupi. Bah, ndang di pudi. Diemper siamun na paadop-adop dompak kolam renang do hape. Diida nunga hundul disi Inang, mardaster. Patudu na so laho be ibana huroha mulak tu kantor. Nunga rade kue serabi hasolomanna di meja na metmet. Lam longang si Minar, ndang hea pola disi inang on sarapan.
“Duduklah, hayo sarapan,” ninna burju mengkel suping, mansai pangket soara ‘Jawa’-na. Dihilala si Minar, mansai uli engkel suping ni inanta on tu si Minar. Muba sian na somal.
Dioloi si Minar, hundul marsiadopan. Dibuat sada serabi, alai holan di pinggan do dipahusor-husor. Ndang dipangan.
“Min, ibumu mau datang ‘kan?”
“Ya, Bu. Dengan bapak.”
“Nah, tolong pesankan ulos yang bagus ke ibumu. Biar kita pajang di ruang keluarga,” ninna muse huhut disornophon serabi tu sausna.
Tarhatotong si Minar. Lam so diantusi aha na masa. Alai unang apala manungkun, tumagon do pintor diundukhon nang so tangkas dope aha lapatanna.
“Katanya ulos itu beragam makna dan penggunaannya Ibumu pasti lebih tahu mana yang cocok untuk dipajang di rumah kita.”
“li.. iya, Bu.”
“Nanti ajak Simbak dan Bik Yem periksa kondisi kamar tamu, jangan sampai besanku datang, tidak kita jamu dengan baik” mengkel suping muse inang simatuana on, lam uli. Ndang hea dope songon on uli ni engkelna diida si Minar. Oo, Tuhan, aha nipinghu na bodari?
Ndang sae dope. Adong dope na mambahen tarsonggot ibana songon na disonggak ronggur balu, “Nanti setelah pesta ada pernikahan saudaramu Risma, kau dan Mas Yadi akan diadati juga secara Batak, bagaimana?”
“Ibu,” peut ilu ni si Minar. “Saya tak mengerti sama sekali. Ada apa, Bu? Kok tiba-tiba sekali. Ini serius, Bu?”
“Ibu nggak keberatan kok jika Yadi diberikan marga. Ah, Ibu malah sudah bayangkan nanti pakai kebaya dengan selendang ulos, Min.”
Masarsar tangis ni si Minar, dipaunduk pamatangna naeng manghaol pat ni simatuana i, dibahen songon na mar- sungkem ni halak Jawa. Alai pintor diorai Bu Cokro do. Dipahundul mulak.
“Sungguh, saya tak mengerti, Bu.”
“Ya, sudah, duduklah. Biar Ibu terangkan.”
Salpu sangombas, marhosa ganjang Bu Cokro. Dibereng parumaenna na mangapus iluna pangke tissu. Lungun rohana.
Ninna nanget, “Ternyata Ibu jahat sekali padamu ya, Min.”.
Oh, tidak, Bu. Saya tak merasa begitu ..!” mabiar si Minar so tung dirimpu inang on na hea dipaboa-boa tu halak boha pangalahona.
“Ada teman akrab saya, Ibu Tambunan, kemarin menyadarkanku. Katanya, inti dari Adat Batak itu adalah kasih. Apa Bahasa Bataknya?” songon na marpingkir Bu Cokro.
“Holong, Bu,” dialusi si Minar jempek. Sai angkabukbak dope taroktokna. Dibagas rohana nunga manggorai, “Mas Yadi, pulanglah, tolong aku. Aku tak tahu ada apa dengan Ibu ini?”
“Ha ha! Ibu lupa. Padahal supaya tak lupa, Ibu mengasosiasikannya dengan ‘how long.”
Dipardungketi si Minar dohot mengkel, atik pe lomosan di bagas rohana. Gok biar. Diuduti Inang simatuana on, “Habis-habisan Ibu diceramahi Ibu Tambunan kemarin.
Bagaimana .. apa itu na tolu?”
“Oo, dalihan no tolu, Ibu.”.
“Ya, itu. Katanya itu formula adat untuk saling menghormati, saling mengasihi. Selama ini Ibu anggap adat Batak itu kalian jadikan berhala, terutama dengan ulos itu. Ternyata ulos itu penanda ikatan kasih, pertalian kerabat keluarga. Kau anakku, Min.
“Ya, Bu,” dialusi si Minar huhut sai sungkun-sungkun dope rohana, dompak dia ma ulaning tinuju ni hata ni inang simatuana on.
“Kau Boru Batak,” hohom satongkin, ditatap dompak si Minar. Lam dipananget soarana, “satu-satunya menantuku
‘Ya, Bu.”
“Ibu mengasihimu,” songgot lam timbo soara ni inang on “Tapi Ibu tak punya Ulos, Ibu tak punya penanda bahwa andorana. Dipaherbang tanganna, gabe sangkan ma dihaol si pasahathon hatana, marhosa-hosa, nunga manosak huroha di Minar. Mansai gomos.
“Ibu …” dihaol si Minar lam gomos simatuana i. Mabakbak iluna umbege angka hatana i: Kau anakku, Min. Dungkon i, Kau boru Batak, satu-satunya menantuku. Tapi Ibu tak punya ulos, Ibu tak punya penanda bahwa ibu mengasihimu.
“Maafkan Ibu, Nak, bila selama ini kasih itu tak pernah kau peroleh dari Ibu,” diuduti muse. Dipagomos si Minar manghaol inang simatuana i. Angur bunga melati sian sitarupon ni inang simatuana i mansai lambok manginsir mandaoni biar na sanga manginsombut di rohana.
“Tapi ! Maafkan saya, Bu, saya belum berhasil, memberikan Ibu cucu…,” desah Minar terisak.
“Jangan minta maaf, Nak, itu urusan Tuhan. Jangan putus asa. Ibu juga berdoa dengan sabar. Yadi sendiri lahir setelah empat tahun Ibu menikah.”
“Mas Yadi harus tahu ini.”
“Oo, tidak. Kau bukan orang lain lagi. Antara kau dengan Ibu, tak harus ada Mas Yadi. Begitu pun, saya sudah bicara via telpon tadi dengan Mas Yadi.”
“Terima kasih, Ibu baik sekali.”
Dung leleng marsitangisan, disuru ma si Minar hundul muse. Minum tes sandorguk.
“Begini, Min. Ada satu lagi yang tidak saya bicarakan dengan Mas Yadi. Biar kau nanti beritahukan dia,” ninna inang simatua on, manat begeon hatana, alai ndang hurang tongamna. “Ibu sudah semakin tua. Anakku Mas Yadi sudah kerja bagus. Ibu sudah lama ingin istrahat. Mau pensiun saja.”
“Maksud Ibu?”
“Ibu serahkan kau yang mengurus usaha Ibu..”
“Hah?” tarsonggot si Minar. “Mana bisa aku..?”
“Harus bisa! Sementara kau belajar, Ibu mendampingi dari rumah, atau lewat ini,” ninna huhut patudu hemponna. “Mas Yadi juga akan jadi konsultanmu.”
“Aduh, saya harus tanya Mas Yadi.”
“Tidak. Kau memberitahunya, bukan bertanya. Ibu percaya apa yang dikatakan Ibu Tambunan tentang Boru Batak,” ninna inang simatuana mengkel. “Kebanyakan Boru Batak lebih suka tampak smart daripada cantik. Kebanyakan Boru Batak bukan hanya jadi tulang rusuk, tetapi siap untuk jadi tulang punggung. Kebanyakan boru Batak dibesarkan dan dimanjakan bukan dengan tanggung beres, melainkan tanggung jawab. Ibu melihat semua itu ada pada dirimu, anakku, menantuku.”
Dihabanghon panghilalaan ni si Minar, mansai timbo, pola naeng tuk dihilala manjama langit. Gok dame. Diingot hata ni Pandita Bastian na mandok si Hawa do na dumenggan paruntunganna, ala so adong inang simatuana.
Ah, sala do i, Amang Pandita. Ahu do paling maruntung di portibi on, ala adong inang simatuanghu!”
***
Panggurit:
Henri Batubara, nama pena ni panggurit Raya Henri Batubara, par-Siantar. ASN dokter bedah subspesialis bedah digestif di RSUD Kota Bekasi. Hasolomanna manjaha nunga dipungka sian SD, martumbur dipahembang jala gabe panggurit dungkon lulus gabe dokter bedah sian UI taon 2010. Cerita pendek na ginuritna dipaadar marhite Majalah Femina, Kartini, Gadis, Sekar, Story. Naskah noveletna hea dimuat di Tabloid Nyata. Sada buku kumpulan cerpenna nunga dipaadar, Song For Susan.
Kesimpulan
Konflik dalam cerita Inang Simatua menunjukkan pertarungan antara struktur psikologis dan tekanan sosial budaya. Analisis melalui id–ego–superego memperlihatkan dinamika batin tokoh dan penyelesaian konflik yang lahir dari kesadaran serta rekonsiliasi.
Daftar Pustaka
– Batubara, Henri. Inang Simatua.
– Endraswara, Suwardi. Metodologi Penelitian Sastra. CAPS, 2011.
– Freud, Sigmund. The Ego and the Id. 1962.
– Ratna, Nyoman Kutha. Teori Penelitian Sastra. 2004.
Dosen pengampu : Drs. Jekmen Sinulingga, M.Hum
Disusun oleh:
– Selly Magdalena Saragih (230703025)
– Putri Gracea Batubara (230703005)
– Revi Angel Sonata Sitorus (230703029)

